Wyobraź sobie, że cofasz się w czasie o kilkaset lat. Jeśli chciałeś zabezpieczyć swój majątek na starość, kupowałeś złote monety i zakopywałeś je w solidnym glinianym garnku pod podłogą. Dziś brzmi to jak scenariusz filmu przygodowego, ale potrzeba ochrony kapitału przed inflacją i zawirowaniami na świecie pozostała dokładnie ta sama. Zmieniły się tylko narzędzia.
Zamiast glinianego garnka mamy dziś do dyspozycji IKE oraz IKZE, czyli konta emerytalne pozwalające uciec przed 19-procentowym podatkiem Belki. Zamiast fizycznych monet możemy wybierać spośród tysięcy instrumentów finansowych. Pytanie brzmi: jak połączyć te dwa światy? Czy polski inwestor może włożyć złoto, srebro i inne metale szlachetne do swojego wolnego od podatku portfela?
Odpowiedź brzmi: tak, choć nie zrobisz tego dosłownie.
Dlaczego nie włożysz sztabki do IKE?
Konta IKE i IKZE działają w oparciu o ścisłe ramy prawne. Przepisy jasno określają, co może być na nich przechowywane. Są to instrumenty finansowe: akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne czy gotówka.
Nie ma tam miejsca na fizyczne aktywa. Nie kupisz w ramach konta emerytalnego sztabki złota, uncji srebra, beczki ropy, ani kawałka ziemi na Mazurach. Instytucja prowadząca Twoje konto, na przykład dom maklerski, musi mieć możliwość zapisania Twojego majątku w formie cyfrowej i zdeponowania go w systemie informatycznym.
Jeśli więc marzysz o trzymaniu w dłoni lśniącej monety Krugerrand, musisz kupić ją poza systemem emerytalnym, u lokalnego dealera metali. Jeśli jednak zależy Ci po prostu na tym, aby Twój portfel zyskiwał na wartości, gdy ceny surowców rosną, masz do dyspozycji kilka bardzo skutecznych rozwiązań.
ETC, czyli złoto zamknięte w papierze wartościowym
Najpopularniejszym i najbardziej bezpośrednim sposobem na inwestowanie w metale szlachetne przez IKE lub IKZE maklerskie są instrumenty typu ETC (Exchange Traded Commodities). Działają one niemal identycznie jak popularne fundusze ETF. Kupujesz i sprzedajesz je na giełdzie, zyskując ekspozycję na cenę konkretnego surowca.
Gdy kupujesz udziały w funduszu ETC zabezpieczonym fizycznie (ang. physical), emitent tego instrumentu faktycznie za zebrane pieniądze kupuje złoto i zamyka je w skarbcu – zazwyczaj w Londynie lub Zurychu. Ty posiadasz certyfikat, który jest potwierdzeniem, że do Ciebie należy ułamek tej wielkiej sztaby.
To rozwiązanie ma potężne zalety. Koszty zarządzania takim funduszem są minimalne, często wynoszą ułamek procenta rocznie. Nie musisz martwić się o bezpieczne przechowywanie złota w domu, ani o to, czy ktoś Cię nie oszuka przy odsprzedaży. Ceny ETC wiernie podążają za światowymi notowaniami kruszcu, a płynność jest ogromna – możesz sprzedać swoje udziały w ułamku sekundy podczas trwania sesji giełdowej.
Akcje spółek wydobywczych: zysk z pewną dźwignią
Drugą metodą na wprowadzenie metali szlachetnych do konta emerytalnego jest zakup akcji firm, które te metale wydobywają. Mówimy tu o gigantach takich jak Barrick Gold czy Newmont Corporation.
Inwestowanie w kopalnie to jednak zupełnie inna gra niż kupowanie samego metalu. Wyobraź sobie różnicę między kupnem worka mąki a kupnem całej piekarni. Cena mąki może rosnąć, ale jeśli piekarnia jest źle zarządzana, ma awarie pieców lub strajki pracowników, i tak przyniesie straty.
Z drugiej strony, spółki wydobywcze często działają z naturalną dźwignią. Koszt wydobycia jednej uncji złota jest dla kopalni w miarę stały. Jeśli cena rynkowa kruszcu nagle skoczy o 10%, zysk netto kopalni może wzrosnąć o 30% lub 40%. Dlatego akcje kopalń bywają znacznie bardziej zmienne niż samo złoto. Potrafią dać zarobić o wiele więcej w czasach hossy, ale też boleśniej tracą na wartości, gdy na rynkach panuje spokój.
Co z IKE w funduszach inwestycyjnych (TFI)?
Nie każdy inwestor chce zakładać rachunek maklerski i samodzielnie kupować instrumenty notowane w Londynie czy Frankfurcie. Wielu Polaków posiada IKE i IKZE w Towarzystwach Funduszy Inwestycyjnych (TFI) lub w bankach.
W takim środowisku również można zyskać ekspozycję na złoto. Wiele TFI oferuje fundusze surowcowe lub specjalistyczne fundusze rynków metali szlachetnych. Wystarczy kilka kliknięć w systemie bankowym, by część swoich składek emerytalnych przekierować do takiego portfela.
Musisz jednak pamiętać o jednym mankamencie. Polskie fundusze inwestycyjne pobierają opłaty za zarządzanie, które są zazwyczaj znacznie wyższe niż w przypadku zagranicznych ETC. Tradycyjne TFI może pobierać nawet 2% rocznie od powierzonego kapitału. W perspektywie kilkudziesięciu lat oszczędzania na emeryturę, ten z pozoru niewielki procent zjada znaczną część potencjalnych zysków.
Dolarowa iluzja, czyli pułapka walutowa
To kwestia, na której potyka się wielu początkujących inwestorów. Złoto, srebro, platyna czy miedź są wyceniane na światowych rynkach w dolarach amerykańskich (USD). Gdy inwestujesz w te metale, mieszkając w Polsce i zarabiając w złotówkach, bierzesz na siebie ryzyko walutowe.
Twój ostateczny zysk lub strata zależy od dwóch czynników: ceny metalu na giełdzie oraz kursu dolara do złotego. Może się zdarzyć sytuacja, w której cena uncji złota w Nowym Jorku bije historyczne rekordy, ale jednocześnie dolar w Polsce mocno tanieje. W efekcie, po przeliczeniu na PLN, wartość Twojej inwestycji stoi w miejscu.
Działa to też w drugą stronę. W momentach globalnej paniki często drożeje zarówno złoto, jak i dolar (jako bezpieczna przystań). Polski inwestor zyskuje wtedy podwójnie. Dlatego złoto w portfelu polskiego emeryta to nie tylko zakład o wzrost wartości kruszcu, ale także specyficzna polisa ubezpieczeniowa na wypadek osłabienia naszej krajowej waluty.
Dlaczego IKE i IKZE robią taką różnicę?
Kupowanie „papierowego złota” na zwykłym rachunku maklerskim wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku od zysków kapitałowych. Jeśli kupisz udziały w funduszu złotym i po latach sprzedasz je z dużym zyskiem, państwo upomni się o 19% tej kwoty.
Opakowanie tych samych inwestycji w ramy konta IKE sprawia, że cały podatek znika. Jeśli wypłacisz środki po ukończeniu 60. roku życia, cały zysk trafia do Twojej kieszeni. W przypadku IKZE mechanizm jest nieco inny – odliczasz wpłaty od bieżącego podatku dochodowego (co daje natychmiastowy zwrot gotówki), a na koniec płacisz zryczałtowany podatek w wysokości 10%.
W długim horyzoncie czasowym, w którym działa procent składany, brak corocznego „podgryzania” zysków przez podatki robi kolosalną różnicę. Metale szlachetne kupujemy zazwyczaj z myślą o latach, a nie tygodniach. Z tego punktu widzenia konta emerytalne są naturalnym środowiskiem dla takich inwestycji.
Oszczędzanie na emeryturę nie musi oznaczać wyboru wyłącznie między nudnymi obligacjami a ryzykownymi akcjami. Dodanie do portfela szczypty złota lub innych surowców za pomocą instrumentów giełdowych to skuteczny sposób na dywersyfikację. Nie musisz budować podziemnego skarbca ani kupować glinianych garnków, by cieszyć się spokojem, jaki od wieków daje metale szlachetne. Wystarczy mądre wykorzystanie dostępnych instrumentów finansowych i tarczy podatkowej, jaką dają polskie konta emerytalne.




