Kopalnie wydobywają rekordowe ilości złota, ale światowa podaż wcale nie rośnie

Wyobraź sobie piekarnię, która od rana pracuje na najwyższych obrotach i wypieka rekordową liczbę bochenków chleba. Mimo to pod koniec dnia na półkach w sklepie jest mniej towaru niż tydzień wcześniej. Brzmi jak błąd w rachunkach? Dokładnie taka sytuacja wydarzyła się na globalnym rynku złota w trzecim kwartale 2026 roku.

Z danych opublikowanych przez Światową Radę Złota (World Gold Council) wynika, że kopalnie na całym świecie pracują dziś pełną parą. Wydobycie kruszcu osiągnęło najwyższy poziom dla trzeciego kwartału w całej historii prowadzenia statystyk. A jednak łączna światowa podaż złota nie tylko nie wzrosła, ale wręcz delikatnie spadła.

Ten pozorny paradoks pokazuje, jak złożonym organizmem jest rynek metali szlachetnych. Złoto, w przeciwieństwie do ropy naftowej czy węgla, nie znika po zużyciu. Prawie każda uncja wydobyta od czasów starożytnych wciąż gdzieś istnieje – w skarbcach banków, w szufladach jako stara biżuteria czy w układach scalonych smartfonów. Dlatego o tym, ile złota trafia na rynek, decydują nie tylko górnicy pod ziemią, ale także miliony zwykłych ludzi podejmujących decyzje przy okienku skupu.

Rekord pod ziemią: dlaczego kopalnie pracują na najwyższych obrotach?

Wysokie ceny kruszcu na światowych giełdach działają na spółki wydobywcze jak potężny magnes. Gdy notowania złota utrzymują się na rekordowych poziomach, opłacalne staje się wydobycie nawet z tych złóż, które jeszcze kilka lat temu uznawano za trudne lub zbyt kosztowne w eksploatacji.

W trzecim kwartale 2026 roku górnicy wykorzystali tę koniunkturę niemal do maksimum. Wzrost produkcji zanotowano w kilku kluczowych regionach wydobywczych, między innymi w Ameryce Północnej, Australii oraz części krajów afrykańskich. Rozruch nowych kopalń oraz zwiększenie wydajności w już działających zakładach sprawiły, że kwartalny wynik wydobycia pobił historyczny rekord dla tego okresu roku.

Warto jednak pamiętać, że przemysł wydobywczy ma ogromną bezwładność. Od momentu odkrycia obiecującego złoża do wylania pierwszej sztabki złota mija zazwyczaj od dziesięciu do piętnastu lat. Dzisiejsze rekordy to efekt inwestycji zaplanowanych jeszcze w poprzedniej dekadzie, które teraz zbiegły się w czasie z bardzo wysokimi cenami metalu. Kopalnie nie potrafią jednak z dnia na dzień podwoić produkcji, nawet jeśli rynek bardzo by tego chciał.

Drugi filar rynku, czyli złoto z recyklingu

Aby zrozumieć, dlaczego rekordowe wydobycie nie przełożyło się na wzrost całkowitej podaży, trzeba spojrzeć na drugie źródło kruszcu. Na globalny rynek złota składają się dwa główne strumienie:

  • Produkcja pierwotna, czyli metal wydobyty bezpośrednio z ziemi przez kopalnie (odpowiada zazwyczaj za około 70–75 procent całej podaży).
  • Recykling, czyli złoto wtórne odzyskane ze starej biżuterii, monet, sztabek oraz zużytej elektroniki (stanowi pozostałe 25–30 procent).

Recykling pełni na rynku rolę naturalnego zaworu bezpieczeństwa. Kiedy cena złota gwałtownie rośnie, wielu posiadaczy złotych łańcuszków, pierścionków czy starych monet uznaje, że to dobry moment na realizację zysków. Zanosi się je wtedy do lombardu, jubilera lub punktu skupu, skąd trafiają do rafinerii, są przetapiane i wracają na rynek jako czysty kruszec.

W trzecim kwartale 2026 roku ten mechanizm zadziałał jednak w zupełnie odwrotnym kierunku. Zamiast fali wyprzedaży na punktach skupu zapanował wyraźny zastój, a podaż złota z recyklingu spadła aż o 8 procent w porównaniu z analogicznym okresem rok wcześniej. Ten spadek okazał się na tyle duży, że całkowicie zniwelował rekordowy wynik osiągnięty przez kopalnie.

Paradoks wysokich cen: dlaczego ludzie nie chcą sprzedawać złota?

Na pierwszy rzut oka takie zachowanie wydaje się sprzeczne z logiką. Skoro złoto jest najdroższe w historii, to dlaczego ludzie nie ustawiają się w kolejkach, aby je sprzedać? W ekonomii i psychologii inwestowania zjawisko to jest dobrze znane i wynika z kilku nakładających się na siebie powodów.

Efekt oczekiwania na jeszcze więcej

Kiedy jakiś towar drożeje powoli, chętnie go sprzedajemy, ciesząc się z zysku. Gdy jednak cena rośnie dynamicznie i regularnie bije kolejne rekordy, włącza się chciwość połączona ze strachem przed przegapieniem okazji. Właściciele złotej biżuterii czy monet dochodzą do wniosku, że skoro kruszec tyle zyskał w ostatnich miesiącach, to za pół roku może być wart jeszcze więcej. Zamiast iść do skupu, wolą więc poczekać.

Złoto jako polisa na niepewne czasy

Dla milionów gospodarstw domowych na świecie – szczególnie w Azji oraz na Bliskim Wschodzie, ale coraz częściej także w Europie – złoto nie jest zwykłym przedmiotem na sprzedaż. To rodzinna rezerwa na czarną godzinę i ochrona przed inflacją. W sytuacji, gdy sytuacja geopolityczna na świecie pozostaje napięta, a waluty tracą siłę nabywczą, ludzie niechętnie pozbywają się najbezpieczniejszego aktywa, jakie mają w domu. Sprzedaje się je dopiero w ostateczności, gdy brakuje pieniędzy na bieżące wydatki.

Wyczerpanie „łatwych” zapasów

Warto też spojrzeć na kalendarz. Ceny złota rosną już od dłuższego czasu. Osoby, które miały w szufladach niepotrzebną, zerwaną biżuterię i chciały zamienić ją na gotówkę, w dużej mierze zrobiły to już podczas wcześniejszych fal wzrostów w 2024 i 2025 roku. Zasoby złota, które łatwo było rzucić na rynek, po prostu się skurczyły. To, co pozostało w rękach prywatnych, to najczęściej pamiątki rodzinne albo świadome inwestycje długoterminowe.

Co dzieje się w Indiach i Chinach?

Analizując rynek złota, nie można pominąć Azji. Indie i Chiny to dwa największe rynki konsumpcyjne na świecie, gdzie kultura posiadania kruszcu jest zakorzeniona od tysiącleci. W Indiach złoto jest nieodłącznym elementem ślubów i świąt religijnych, ale też podstawową formą oszczędzania dla milionów rodzin pozbawionych dostępu do zaawansowanych usług bankowych.

W 2026 roku bardzo wysokie ceny kruszcu wywołały tam ciekawy efekt uboczny. Klienci w sklepach jubilerskich zaczęli kupować mniej nowych wyrobów, bo stały się one dla nich zbyt drogie. Zamiast jednak sprzedawać stare złoto za gotówkę, Hindusi zaczęli masowo korzystać z pożyczek pod zastaw złotej biżuterii.

Mechanizm jest prosty: skoro wartość mojego złotego naszyjnika wzrosła o połowę, mogę pożyczyć w banku znacznie większą kwotę pieniędzy, oddając ten sam przedmiot w zastaw. Po spłacie długu biżuteria wraca do właściciela. W efekcie złoto nie trafia do przetopienia i nie zwiększa podaży na światowym rynku, choć formalnie służy jako zabezpieczenie finansowe.

Czy kopalnie mogą wydobywać jeszcze więcej?

Skoro recykling zawodzi, cała uwaga rynku zwraca się w stronę producentów. Pojawia się naturalne pytanie: czy kopalnie nie mogłyby po prostu przyspieszyć i zasypać rynku nowym złotem?

Niestety, z geologicznego punktu widzenia jest to bardzo trudne. Najbogatsze i najłatwiej dostępne złoża na świecie zostały już dawno odkryte i w dużej mierze wyeksploatowane. Dzisiejsze górnictwo złota przypomina wyciskanie ostatnich kropel soku z cytryny. Średnia zawartość kruszcu w tonie wydobywanej skały systematycznie spada. Tam, gdzie sto lat temu znajdowano kilkanaście gramów złota w tonie urobku, dziś często pracuje się na złożach zawierających zaledwie jeden lub dwa gramy.

Oznacza to, że aby uzyskać taką samą ilość czystego metalu, trzeba wysadzić, przetransportować i przemielić wielokrotnie więcej skały niż kiedyś. To pochłania gigantyczne ilości energii, wody i pieniędzy. Koszty wydobycia rosną niemal równie szybko jak cena samego kruszcu. Rekordy produkcji z trzeciego kwartału 2026 roku są więc dowodem ogromnej mobilizacji branży, ale jednocześnie pokazują, że zbliża się ona do granic swoich obecnych możliwości technicznych.

Co ten paradoks oznacza dla rynku i zwykłych inwestorów?

Sytuacja, w której rekordowe wydobycie nie wystarcza do powiększenia globalnej podaży, jest bardzo ważnym sygnałem dla każdego, kto obserwuje rynek surowców. Pokazuje ona przede wszystkim wyjątkową siłę fundamentów, na których opiera się obecny rynek złota.

Zazwyczaj na rynkach surowcowych działa prosta zasada: wysokie ceny leczą wysokie ceny. Gdy pszenica, miedź czy ropa stają się bardzo drogie, producenci zwiększają podaż, a kupujący ograniczają zakupy, co po pewnym czasie prowadzi do spadku cen. Na rynku złota w 2026 roku ten klasyczny mechanizm wyraźnie się zacina. Z jednej strony producenci nie są w stanie gwałtownie zwiększyć wydobycia z powodu ograniczeń geologicznych. Z drugiej strony posiadacze złota na całym świecie traktują je nie jako towar na sprzedaż, lecz jako tarczę ochronną, której nie warto się pozbywać.

Dla kupujących – zarówno banków centralnych, jak i inwestorów indywidualnych – oznacza to jedno: na rynku nie ma nadmiaru metalu, który mógłby łatwo zalać giełdy i wywołać gwałtowną przecenę. Dopóki w światowej gospodarce utrzymuje się niepewność, a ludzie wolą trzymać swoje oszczędności w sztabkach i biżuterii zamiast w papierowej walucie, podaż złota pozostanie napięta, nawet jeśli górnicy będą bić kolejne rekordy wydobycia.